Chín cái tên vàng từng lập công cho Bafana Bafana tại các kỳ World Cup

Trước thềm World Cup 2026, đội tuyển Nam Phi mang theo giấc mơ chứng minh bản thân trên đấu trường lớn nhất hành tinh. Lần gần nhất họ góp mặt là giải đấu trên sân nhà năm 2010 — nghĩa là đã 16 năm kể từ ngày Bafana Bafana được hít thở bầu không khí World Cup.

Tại bảng A, thầy trò huấn luyện viên Hugo Broos sẽ mở màn bằng cuộc chạm trán đồng chủ nhà Mexico ngay trận khai mạc ở Mexico City vào ngày 11 tháng 6. Tiếp đó, họ hành quân đến Atlanta gặp CH Czech ngày 18 tháng 6, rồi khép lại vòng bảng với trận gặp Hàn Quốc tại Monterrey ngày 24 tháng 6.

Kỷ luật chiến thuật và tinh thần đoàn kết luôn là thế mạnh của đội bóng xứ Cầu Vồng. Nhưng khả năng chọc thủng lưới đối phương mới là bài toán đau đầu nhất. Đối đầu Mexico, CH Czech hay Hàn Quốc hoàn toàn khác biệt so với những trận vòng loại trước Lesotho, Rwanda hay Benin.

Nhìn lại lịch sử, mới chỉ có chín cầu thủ từng ghi bàn cho Bafana Bafana tại World Cup. Những gương mặt như Lyle Foster, Oswin Appollis hay Relebohile Mofokeng chắc chắn đang khao khát viết thêm tên mình vào danh sách danh giá ấy.

Vậy chín cái tên đó là ai?

Benni McCarthy chính là người mở trang sử bàn thắng World Cup cho Nam Phi. Tại giải đấu 1998, anh đánh bại thủ thành huyền thoại Peter Schmeichel ở cự ly gần, mang về bàn gỡ hòa 1-1 trước Đan Mạch. Bốn năm sau, McCarthy tiếp tục lập công trong trận thua Tây Ban Nha 2-3, nâng tổng số bàn thắng lên con số hai — cao nhất trong danh sách này.

Sánh ngang thành tích hai bàn là Shaun Bartlett, người duy nhất từng ghi cú đúp trong cùng một trận World Cup cho Bafana Bafana. Cả hai bàn thắng đều đến trong trận hòa 2-2 với Ả Rập Xê Út ở lượt cuối vòng bảng năm 1998, trong đó bàn thứ hai được thực hiện từ chấm phạt đền.

Tại World Cup 2002 trên đất Nhật Bản và Hàn Quốc, bốn cầu thủ cùng ghi dấu ấn. Teboho Mokoena (không phải cầu thủ cùng tên đang khoác áo đội tuyển hiện tại) gỡ hòa trong trận ra quân kết thúc với tỷ số 2-2 trước Paraguay. Đáng chú ý, Quinton Fortune — ngôi sao từng thi đấu bảy mùa giải cho Manchester United — cũng góp mặt trên chấm phạt đền ở những phút cuối cùng để giành lại một điểm quý giá trong chính trận đấu ấy, khi Nam Phi phải gỡ từ 0-2.

Chiến thắng đầu tiên của Bafana Bafana tại đấu trường World Cup đến ở trận gặp Slovenia. Siyabonga Nomvethe, dù không phải chân sút sung mãn, lại sở hữu khả năng đặc biệt: ghi bàn đúng lúc quan trọng nhất. Pha lập công bằng đùi của anh mang về chiến thắng 1-0 lịch sử.

Trận cuối cùng năm 2002 trước Tây Ban Nha chứng kiến khoảnh khắc đầy bi tráng. Lucas Radebe bật cao đánh đầu san bằng tỷ số 2-2 ở phút 53, nhưng cú va chạm mạnh đến mức sau này anh thừa nhận không còn nhớ gì về bàn thắng đó. Chỉ ba phút sau, Raul ấn định chiến thắng 3-2 cho Tây Ban Nha, đẩy Nam Phi rời giải vì kém Paraguay đúng một bàn về hiệu số (5 so với 6).

World Cup 2010 trên sân nhà chứng kiến có lẽ khoảnh khắc đẹp nhất lịch sử bóng đá Nam Phi. Simphiwe Tshabalala đón bóng bên cánh trái rồi tung cú sút sấm sét tung lưới Mexico trong trận khai mạc. Bàn thắng ấy vượt ra ngoài khuôn khổ một trận đấu — người ta gọi đó là bàn thắng dành cho cả châu Phi. Tiếc rằng, đội chủ nhà không bảo toàn được lợi thế khi trận đấu khép lại với tỷ số 1-1.

Ở trận cuối cùng của giải, trung vệ Bongani Khumalo bất ngờ bật cao đánh đầu ghi bàn từ quả phạt góc vào lưới tuyển Pháp đang chìm trong khủng hoảng nội bộ. Đó là đỉnh cao sự nghiệp của hậu vệ này — người sau đó chuyển đến Tottenham Hotspur nhưng chưa từng một lần ra sân cho đội một.

Katlego Mphela khép lại danh sách với bàn thắng quyết định trong chiến thắng 2-1 trước Pháp tại Bloemfontein. Trớ trêu thay, chính anh trước đó đã bỏ lỡ cơ hội vàng nâng tỷ số 2-1 trước Mexico ở pha bóng cuối trận. Chiến thắng trước Pháp giúp Bafana Bafana kết thúc giải trên cao trào, dù họ vẫn trở thành đội chủ nhà đầu tiên trong lịch sử bị loại từ vòng bảng. Tuy vậy, thành tích này vẫn khá hơn Qatar — đội thua trắng cả ba trận tại World Cup 2022.

Với hành trang lịch sử ấy, Bafana Bafana bước vào World Cup 2026 cùng khát vọng lớn lao. Câu hỏi đặt ra là ai sẽ trở thành cầu thủ thứ mười ghi bàn cho Nam Phi trên sân khấu lớn nhất thế giới?

FAQ